از مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران را میتوان تحولی دانست که در عرصه قدرت نظامی ایران هم در عرصه نیروی انسانی، ساختار و تجهیزات وبه کارگیری این رکن اساسی نظام ایران ایجاد شده که همانگونه که امامین انقلاب بارها بر آن تأکید کردهاند. نظیر این جمله تاریخی حضرت امام خمینی (ره) که فرمود اگر سپاه نبود کشورهم نبود، ضامن حفظ و بقای ایران در طول دوران پس از انقلاب اسلامی و اعتلای آن شده است، قدرتی که از همان آغاز پیروزی انقلاب، اصلیترین تهدیدها و توطئههای دشمنان قابلیت و کارآمدی آنها را هدف گرفته است.
در دوران ستمشاهی رژیم پهلوی نقطه اتکا اصلی امریکا برای حفظ سلطه بر ایران سازمان اطلاعات وامنیت (ساواک) و ارتش بود که اتفاقاً بیشترین بودجهای که از درآمدهای ملی کشور پس از غارت امریکاییها و وابستگان به رژیم صرف کشور میشد برای همین سازمانها و البته برای تحکیم سلطه امریکاییها بر ایران و رژیم ستمشاهی و حفظ نفوذشان در منطقه بود و به همین دلیل هم بود که درعین سرکوب تمام حرکتهای انقلابی در کشور توسط دستگاههای امنیتی نظیر ساواک و کمیته مشترک، رژیم حتی ناچار شد ارتش را نیز در مقابل ملت ایران قرار دهد که برقراری حکومت نظامی در شهرهای مهم کشور در ماههای قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و بهرهگیری از آن برای سرکوب حرکتهای انقلابی مردم در وقایعی همچون ۱۷ شهریور در تهران، نشانه آن بود.
به دلیل ماهیت ضد مردمی رژیم پهلوی اتکای اصلی امریکا و رژیم بعد از کوتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تقویت این ساختارها بود و، چون بنا بود که رژیم شاه به عنوان ژاندارم و حافظ منافع امریکا در منطقه عمل کند، بخش اعظم درآمد نفتی کشور بعد از غارت امریکاییها و سران رژیم، صرف خرید تجهیزات نظامی نظیر هواپیماهای آواکس و اف ۱۴ میشد که باید منافع امریکا در منطقه را حفظ میکرد تا منافع مردم ایران و جالب این بود به دلیل سلطه مستشاران نظامی امریکا بر ارتش ایران حتی خود شاه هم اختیار فرماندهی و مدیریت و بهرهگیری از آن تجهیزات را نداشت. در این زمینه خاطره مادر محمدرضا پهلوی شنیدنی است که نقل میکند یک روز محمدرضا آمد پیش من و گفت که من شاه مملکتم، اما امریکاییها میآیند و هواپیماهای جنگنده فانتوم ایران را که آن زمان تازه خریداری شده بود را برای انجام مأموریت نظامی به ویتنام میفرستند و من خبر ندارم.
این نشان میدهد عنوان فرمانده کل قوا که برای شاه استفاده میشد توخالی و در واقع فرمانده کل قوای اصلی در ایران مستشاران نظامی امریکا در ایران بودند و به همین دلیل وبه رغم اینکه بخش اعظم کارکنان ارتش ایران از نیروهای مومن و مذهبی و معتقد به استقلال و عظمت ایران بودند، اما سرسپردگی فرماندهان آنها و تسلط امریکاییها بر ارکان ارتش مجالی به آنها نمیداد، به گونهای که مستشاران امریکایی اجازه نمیدادند که کارکنان ارتش ایران حتی در تعمیر و نگهداری تجهیزات دخالتی داشته باشند واغلب یک قطعه ساده برای تعمیر به امریکا فرستاده میشد و باورشان هم این بود که با خروج آنها از کشور، کارکنان ارتش ایران قادر به نگهداری و به کارگیری آن تجهیزات نیستند، اگرچه به رغم خواست و اراده امریکاییها و فرماندهان سرسپرده ارتش ایران در زمان شاه که تلاش داشتند ارتش را در مقابل مردم قرار دهند، حضرت امام با دوراندیشی نه تنها این توطئه را خنثی کردند بلکه در نقطه مقابل با تدبیر حکیمانه خود با دستور به مردم برای دادن گل به جای گلوله بعد از ماجرای ۱۷ شهریور، عملاً قلوب کارکنان ارتش را به نفع انقلاب مصادره کردند که محصول آن همراهی بخش اعظم نیروهای ارتش با مردم در دوران انقلاب و اعلام وفاداری آنها به امام قبل از پیروزی انقلاب بود که ماجرای بیعت همافران نیروی هوایی ارتش با حضرت امام در روز ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ نمادی از آن است.
اما در کنار آن تحول انسانی، تحول اساسی که بعد از پیروزی انقلاب در ساختار نیروهای مسلح ایران اتفاق افتاد تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با فرمان امام در کنار حفظ ساختار ارتش بود که در آن زمان گروهکهای تروریستی نظیر سازمان منافقین و چریکهای فدایی خلق شعار انحلال آن را میدادند. تحول دیگر در این زمینه اهتمام و اقدام نیروهای مسلح ایران به تولید تجهیزات مورد نیاز با توجه به تحریمها و ندادن قطعات یدکی تجهیزات نظامی موجود به رغم تحمیل هشت سال جنگ بود و همین امر سبب شد که تحریمها به فرصتی برای خودکفایی نیروهای مسلح در تولید تجهیزات نظامی تبدیل شود و ایرانی که در آن زمان از تولید حتی سیم خاردار قاصر بود و باید از خارج وارد میکرد، به جایی برسد که بتواند توان بازدارندگی خود را در قبال تهدیدات دشمنان حفظ وارتقا دهد که جنگ تحمیلی هشت ساله وجنگ تحمیلی ۱۲ روزه امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در تابستان امسال مصداق بارز آن است و امروز کارآمدی آن سازمانها وتجهیزات به جایی رسیده است که در عین حفظ واعتلای اقتدار نظامی ایران، حتی پیشرفتهترین ارتشهای جهان را وادار کرده است تا با کپیبرداری از برخی از تجهیزات ایرانی نظیر پهپادها و موشکها، به قابلیت و کارآمدی آنها اعتراف کنند.
در زمینه علل و عوامل قابلیت و کارآمدی نیروهای مسلح ایران در برابر تهدید و تهاجمات دشمن که این روزها به اوج خود رسیده وعامل اصلی توانمندی ایران در مقابله با تهدیدات است، به نکاتی چند میتوان اشاره کرد:
۱- فرمانده و هدایت نیروهای مسلح ایران توسط امامین انقلاب و حفظ آن از تاثیرات و تغییرات ناشی از تغییر دولتها و جریانهای سیاسی، سبب حفظ صلابت، سلامت و اقتدار نیروهای مسلح ایران شده است.
۲- ایمان و باور و اعتقادات مذهبی کارکنان نیروهای مسلح ایران و روحیه از خود گذشتگی و ایثار آنها مبتنی بر ارزشهای دینی و فرهنگ عاشورایی آنها را از تمامی ساختارهای موجود نظامی جهان متمایز کرده است که جلوههای آن در دوران جنگ تحمیلی، دفاع از حرم، جنگ ۱۲ روزه و تهدیدهای اخیر دشمنان جهانیان را متحیر کرده است.
۳- اتکا به توانمندیهای درونی در تولید تجهیزات نظامی اگرچه ناشی از تحریمهای دشمنان بود، اما تحریمها خود به فرصتی برای اعتلای نیروهای نظامی ایران تبدیل شده به گونهای که این روزها تصور اصابت موشکهای سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی به کابوسی برای صهیونیستها و نظامیان متجاوز امریکایی در منطقه تبدیل شده است.
۴- استقلال نظام اسلامی سبب شده است که تمامی تصمیم سازیها، تصمیمگیریها و اعمال تدابیر در ساختارهای نیروهای مسلح ایران کاملاً درونی و فارغ از ملاحظات دیگر قدرتها باشد. به رغم اینکه در دوران ستمشاهی اداره سازمان نظامی ایران کاملاً وابسته به تصمیم بیگانگان بود. ۵- اتکا به نسل جوان پشتوانه اصلی پیشرفتهای علمی و صنعتی وتولید تجهیزات نظامی در ایران است، این در حال است که سهل انگاری، غفلت، قصوروتقصیر دولتها در گذشته سبب شده است که کشور نتواندهمچون عرصه دفاعی، از توانمندی جوانان در عرصههای دیگر استفاده کند.
۶- تجلی قدرت وتوان بازدارندگی ایران دربرابر تهدیدات وخنثیسازی توطئههای متنوع دشمنان در۴۷ ساله گذشته، وجه بارزتحول و انقلاب در عرصه قدرت نظامی ایران است و این در حالی است که در گذشته اقدامات رژیم وتحرکات نظامی آن صرفا با اتکا و پشتوانه بیگانگان بود.